Alevi inanışına göre işleyeceğimiz 12 İmamlar ve Matem orucu, Caferi ve Şia kültüründeki yeri, Muharrem orucu ile birlikte gelenekselleşmiş bir ibadet türüdür.
Ehlibeyt soyundan olan ve Hz. Ali’nin (R.A) çocukları ve Hz. Muhammed Mustafa’nın torunları olan Hasan ve Hüseyin’in Muaviye tarafından zalimce katledilmesinin matemini tutmak amacıyla 10 Gün ile 15 Gün arasında tutulan oruçtur. Muharrem orucu ile karıştırılmasının ana sebebi ise bu konuda hazırladığımız diğer makaledeki benzerliklerde ilgilidir. Okumak için linke tıklayın.
Hz. Hasan nasıl şehit oldu?
Hz. Hasan: Hicri 49 Yılında, Miladi yıl olarak 669’da Muaviye’nin kışkırtmasıyla zehirlenerek şehit düşmüştür. Emevî halifesi Yezîd bin Muâviye’nin çocuğu ve kendisinden sonra halife olan ikinci Muâviye’dir, Yezîd’in 6 Erkek çocuğundan birisi ve tarihte yaptığı katliamlarla adı en çok bilinen oğludur. Hz. Ali’den sonra İslam halifesi görevini üstlenen Hz. Hasan’ı, 2. Muaviye’nin karısı Ca’de tarafından zehirlenerek şehit edilmiştir. Ardından Ca’de bunun karşılığında altın, mal ve mevki ile ödüllendirilmiştir.
Hz. Hüseyin nasıl şehit oldu?
Hz. Ali’nin oğlu; Hz. Hüseyin, Hicri 61 Yılının, 10 Muharrem ayında (Miladi 680) Kerbela Savaşı sırasında Emevi Halifesi Yezid’in ordusu tarafından başı gövdesinden kesilerek ayrılmak suretiyle şehit edilmiştir.
Bu olayın öncesinde tutsak alınan ve günler boyunca kavurucu çöl sıcaklarında susuz bırakılan Hz. Hüseyin ve beraberindeki 72 kişi; Kûfe Valisi Ubeydullah bin Zîyad’ın emrindeki ordu tarafından acımasızca katledildi. Kesilen başı ile iğrenç oyunlar oynayıp, sonrasında Hz. Hüseyin’in kesik başını bir mızrağın ucuna takıp ibret olsun diye gezdirmişlerdir.
12 İmamlar orucu, Matem orucu nedir?
12 İmamlar Orucu diğer adıyla Matem Orucu, Alevi-Bektaşi inancına göre her yıl Hicri Muharrem ayında 12 Gün tutulan bir matem orucudur.
Neden Muharrem ayında matem orucu tutulur? Çünkü Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’nın (AS) Çok sevdiği Torunu İmam Hüseyin ve beraberindeki 72 kişinin Kerbela çölünde şehit edilmesinin yası tutulur. Bu bağlamda Muharrem ayının 10. Gününde şehit düşen Hz. Hüseyin ve Hz. Hasan’ın zehirlenerek öldürülmesiyle, Hz. Ali’nin diğer erkek çocuklarının peşini bırakmayan ve yıllarca süren bu mezalimin acısını hissetmek için tutulan oruçtur.
12 İmamlar orucunun diğer oruçlardan farkı nedir?
12 İmamlar orucu (Matem orucu) Diğer oruçlardan farklı olarak, sıhhat ve ruhu dinlendirmek amacıyla tutulmaz. Burada asıl amaç, Hz. Muhammed Mustafa (AS) Peygamberimizin çok sevdiği torunlarından Hz. Hüseyin’in Kerbela çölünde yaşadığı acıyı hissetmek ve onun için gözyaşı dökmek amacıyla tutulur.
İslami açıdan nafile orucudur. Fakat Hz. Peygamberin torunlarına yapılan bu kötülüklerin acısı günümüzde de hala hissedilmektedir. Kanlı işkenceler, susuz bırakma ve duydukça insanın tüylerini diken diken yapan, akıl almaz işkencelerle vuku bulmuş bir olayın yasıdır (matemidir).
Matem orucunun kuralları nelerdir?
- Oruç süresi 12 Gündür.
- İftar; Hava tamamen kararınca yapılır.
- Sahur; Gece yarısından önce yapılır.
- Oruca sadece Muharrem ayının ilk günü niyet edilir.
- İftar ile sahurda ve ikisi arasında kalan zamanda su içilmez.
- Yumurtanın hiçbir türü yenmez.
- Erkekler sakal tıraşı olmaz.
- Aynalara bakılmaz, güzellik önemsenmez.
- Cinsel ilişki, 12 Gün oruç bitene kadar yapılmaz.
- Kadın ve erkekler saç taramaz.
- Duş, banyo yada hamam yapılmaz.
- Denize veya havuza girilmez (Serinlenmez)
- Yenmesi helal olsa bile hayvan kesilmez.
- Avlanmak 12 gün boyunca yasaktır.
- Bıçak ile yemek hazırlanmaz.
- Oruç süresince ekmek dahil elle bölünür.
- Oruç bitene kadar kıtlıktan çıkmış gibi yenmez.
- Serinlik ve hoşluk veren, su, şerbet, ayran vb. Tüketilmez.
- Matem orucu bitene kadar, konforlu yaşanmaz.
- Dedikodu yapmak her zaman olduğu gibi yasaktır.
- Göz zinası gibi en küçük zina bile her zaman yasaktır.
- Bedensel zevklerden uzak durulur.
- Gereksiz gevezelik yapılmaz.
- Gerektiğinden fazla uyunmaz.
- Düğün veya kına gecesi yapılmaz.
- Eğlence düzenlenmez.
- Erkekler ve kadınlar siyah kıyafetler giyerler.
- Huşu içinde olunur.
- Hz. Hüseyin’in acısını hissetmek için matem tutulur.
- Oruç boyunca; Mezalimi yapanlara lanet okunur.
12 İmamlar matem orucu farz mı?
12 İmamlar matem orucu farz değildir. Nafile oruç sınıfında tutulabilir. Orucun temel şartı Hz. Hüseyin ve 72 Yol arkadaşının acımasızca katledilmesini hissetmek amacıyla tutulur. Bu sebeple onun çektiği acıyı bir nebzede olsa hissetmek ve onu anlamak içindir.
Sağlık durumu ve çalışma koşulları orucu tutmaya elverişsiz olan olan Hz. Hüseyin sevenler, modern şehirlerde yıllık izinlerini 12 İmamlar matem orucuna denk getirir ve bu matemi yaşar. Sağlık durumu el vermeyenler ise bu 12 günlük süreci abartıdan uzak, sade ve sessizce geçirir.
Sevgili peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (AS) Torunları için, ehlibeyt soyunun peşini bırakmayan ve iktidarı uğruna çocuk, kadın, genç veya yaşlı demeden kalpsizce cinayet işleyen Muaviye soyu, İmam Hz. Hüseyin ve diğer imamlar için bitmeyen mezalime göz yaşı dökmek ve matemi yaşamak adına tutulan oruç, Kerbela’da şehit edilen ve acılar içinde hayata gözlerini yuman aziz şehitlerimizin o gün yaşadıkları acıyı hafifletmesini dileriz. Allah (Cellecelaluhu) Rahmet eylesin.
About The Author
1 thought on “Alevi, Caferi ve Şiilerde Matem orucu, 12 İmamlar Orucu”